Plüton’un 1930 yılında, Clyde Tombaugh’un teleskobunun ucunda o soğuk ve karanlık siluetiyle belirmesi, evrenin insanlığa yaptığı en manidar ve en acımasız zamanlamadır. Bu tarih, sıradan bir keşif anı değil, insanlık tarihinin kolektif bir sinir krizine girdiği kırılma noktasıdır. Yeryüzünde Büyük Buhran cüzdanları, yükselen Faşizm vicdanları ve parçalanan atom çekirdeği geleceği delerken; gökyüzünde de yeraltının efendisi sahneye çıkmıştır. Bu, basit bir eşzamanlılık değil, kozmik bir suç ortaklığıdır. İnsanlık, o yıl bilinçdışının kapağını açmış ve oradan dışarıya sızan, kontrol edilmesi imkansız canavarlarla yüzleşmek zorunda kalmıştır.

PARÇALANMA TEORİSİ

Atomun parçalanmasıyla Plüton’un keşfinin aynı döneme denk gelmesi tesadüf değildir; zira Plüton astrolojik olarak “küçük bir çekirdeğin içindeki devasa yok edici güç” demektir. Gözle görülmeyen o minicik parçacık, patladığında şehirleri haritadan silecek bir kudrete sahiptir. Plüton’un insanlığa sunduğu atom bombası, aslında psikolojik bir metafordur: “Sana tanrısal bir yok etme gücü veriyorum, bakalım dürtülerini kontrol mu edeceksin, yoksa medeniyeti havaya mı uçuracaksın?” Tarih, Hiroşima ve Nagazaki örnekleriyle, insanın gücü eline aldığında inşa etmeyi değil, imha etmeyi seçen ilkel beynini acı bir şekilde tescillemiştir. Aynı dönemde Freud ve Jung’un insan zihninin karanlık dehlizlerine inmesi de bu sürecin parçasıdır; onlar, Plüton’un tuttuğu el feneriyle, medeniyetin o ince cilasının altındaki vahşi dürtüleri ve çürümüş cesetleri ifşa etmişlerdir.

Mitoloji bu süreci, Sümer tanrıçası İnanna’nın yeraltına iniş hikayesiyle asırlar öncesinden anlatmıştır. Yedi kapıdan geçerken her birinde bir soyluluk alametini, tacını, asasını ve mücevherini teslim etmek zorunda kalan tanrıça, en sonunda çıplak ve savunmasız bir et parçası olarak yeraltı kraliçesinin karşısına dikilir. Plüton’un çalışma prensibi tam olarak budur; o bir hırsız değil, acımasız bir gümrük memurudur. Yeraltına unvanla, banka hesabıyla veya egoyla giremezsiniz. Plüton sizi soyar. Önce paranızı, sonra itibarınızı, ardından sevdiklerinizi ve en nihayetinde “ben” dediğiniz o kurgusal kimliğinizi alır. Bu, bir kayıp değil, zorunlu bir arınmadır. Çünkü o bilir ki, üzerinizdeki toplumsal zırhlar erimeden, en derindeki o saf cevher ortaya çıkmaz. “Karanlıkta kalma” süresi, tohumun toprak altında çatlaması gibidir; dışarıdan bakınca ölüm, içeriden bakınca yaşamın en vahşi başlangıcıdır.

PLUTOKRASİ VE HİÇLİK

Zenginler sınıfını tanımlayan “Plutokrasi” kelimesinin kökeni de yine bu yeraltı tanrısına dayanır; çünkü Plüton madenlerin, petrolün ve yerin altındaki gizli servetlerin efendisidir. Ancak psikanalitik düzlemde “para” ve “dışkı” aynı gelişimsel evreye aittir ve Plüton her ikisini de yönetir. Büyük Buhran sırasında gökdelenlerden atlayan bankerler, paraları bittiği için değil, paraları gidince geriye “hiçbir şey” kaldıklarını, varoluşsal bir hiçliğe düştüklerini gördükleri için intihar etmiştir. Plütonik zenginlik her zaman bir bedel, bir diyet ister. Güçlü Plüton transitleri altındaki politikacıların o doyumsuz iktidar hırsı, aslında derin bir ölüm korkusunun maskesidir. “Eğer dünyayı ve kaynakları kontrol edersem, ölmem” sanrısıdır bu. Oysa Plüton, en büyük gücün kontrol etmekte değil, kontrolü bırakıp yok oluşa teslim olmakta yattığını öğretir.

Cinsellik bahsinde ise Plüton, Venüs’ün mum ışığındaki o naif romantizmini elinin tersiyle iter. Plütonik cinsellik, bir tür “yamyamlık” ve “işgal” arzusudur. Ötekini tüketmek, sınırları ihlal etmek, acı ve hazzın birbirine karıştığı o gri bölgede kaybolmak ister. Fransızların orgazm için kullandığı “la petite mort” (küçük ölüm) tabiri, tam olarak Plüton’un sahasıdır. Çünkü ego, sadece iki yerde tamamen devre dışı kalır: Orgazm anında ve ölüm anında. Plüton, toplumun “ahlak” dediği o ince perdeyi yırtar atar. Yasak olanın, tabu olanın ve tehlikeli olanın içindeki o yıkıcı cazibe, onun yönetimindedir.

SONUÇ: ZORUNLU DÖNÜŞÜM

Sonuç olarak Plüton, evrenin en gaddar ama en dürüst öğretmenidir. Satürn sizi disipline eder ve sınıfta bırakır; Plüton ise okulu ateşe verir. Onun dersi şudur: Sahip olduğun, tutunduğun ve “benim” dediğin her şeyi kaybedeceksin; ancak o enkazın altında nefes almaya devam edebilirsen, gerçek gücün ne olduğunu anlayacaksın. Bu süreç korkutucudur, evet. Ama küllerinden doğan o meşhur Anka kuşu olmak istiyorsan, önce yanmayı, o cehennem ateşinde erimeyi göze almak zorundasın. Fırtınada sığınak aramak nafiledir; Plüton, fırtınanın bizzat kendisi olmaktır.