Gabriel García Márquez
“Büyülü Gerçekçiliğin Simyacısı ve Macondo’nun Mimarı”
6 Mart 1927 sabahı, Kolombiya’nın Aracataca kasabasında, yağmurun hiç dinmediği ve ölülerin yaşayanlarla aynı sofraya oturduğu bir dünyaya gözlerini açtı Gabriel García Márquez. Annesi ve babası onu, sanki bir emanetmiş gibi büyükbabasının o kalabalık, o gürültülü ve hayaletli evine bırakıp gittiler. İşte astroloji burada devreye girer: Bir Balık burcu çocuğu, Ay ve Neptün’ün o sisli üçgen açısı altında, gerçekle rüyanın sınırlarının eridiği bir evde büyürse ne olur? Cevap basit: “Yüzyıllık Yalnızlık” doğar. O evde dinlediği masallar, teyzelerinin anlattığı hayalet hikayeleri ve büyükbabasının iç savaş anıları, küçük Gabo’nun zihninde öyle bir karışım yarattı ki, ileride yazacağı her satır, bu çocukluk evinin birer yansıması olacaktı.
Gabo’nun Totemi: Sarı Çiçekler
Marquez, tipik bir Balık-Neptün etkisiyle batıl inançlara sıkı sıkıya bağlıydı. Çalışma masasında her zaman “Sarı Çiçekler” (tercihen sarı güller) bulunmasını isterdi. Onlar olmadan yazamayacağına, şansın yaver gitmeyeceğine inanırdı. Hatta Mercedes Barcha (eşi), o her sabah masasına oturmadan taze sarı gülleri vazoya koyardı. Bu sarı renk, Yüzyıllık Yalnızlık’taki o meşhur “sarı kelebekler” sürüsünün de ilham kaynağıydı. Onun için büyü, günlük hayatın bir rutiniydi.
Retro Merkür ve Zamanın Döngüselliği
Marquez’in haritasındaki en çarpıcı detaylardan biri, Balık burcundaki Retro Merkür ile Uranüs’ün kavuşumudur. Normalde bir yazar için Retro Merkür “tutukluk” sayılabilir; ancak Marquez için bu, zamanı bükme yeteneğiydi. Romanlarında zaman asla düz bir çizgide ilerlemez; döner, dolaşır, kuyruğunu ısıran bir yılan gibi başa döner. “Yüzyıllık Yalnızlık”taki o meşhur “Aureliano Buendía’nın, idam mangasının karşısına dikildiği o uzak ikindi vakti…” cümlesi, işte bu Retro Merkür’ün, geçmişi ve geleceği aynı anda görebilen zihninin ürünüdür. O, hikayeyi anlatmaz; hikayeyi bir sarmal gibi örer. Bu açı, ona sadece bir yazar değil, bir zaman mimarı olma yeteneği vermiştir.
Oğlak MC: Büyücünün İşçi Tulumu
Balık burcunun o dağınık, hayalperest imajına aldanmayın. Marquez’in Tepe Noktası (MC – Kariyer) Oğlak burcundadır ve bu ona inanılmaz bir disiplin verir. İlham perisini beklemezdi; o periyi zorla masaya oturturdu. Kendi ağzından çalışma disiplinini şöyle anlatır: “Yazarken üzerime bir tamirci tulumu giyerim. Tıkanınca elime tornavida alıp prizleri tamir ederim.” Günde kırk sigara içerken (Mars İkizler – Sinirsel aktivite ve akciğerler), sabah dokuzdan öğleden sonra üçe kadar bir memur disipliniyle “büyü” üretirdi. Satürn’ün Mars ile yaptığı o sert karşıt açı, otoriteyle ve sistemle olan kavgasını (siyasi duruşunu) gösterirken, aynı zamanda ona “taş gibi sert” bir çalışma azmi de veriyordu. Nobel ödülünü aldığında törene frak yerine “Guayabera” (Geleneksel Karayip gömleği) ile gitmesi, bu Satürn-Mars asiliğinin en şık haliydi.
Venüs-Plüton Karesi: Aşk Bir Hastalıktır
“Kolera Günlerinde Aşk” romanı, Marquez’in haritasındaki Venüs-Plüton karesinin vücut bulmuş halidir. Bu açı, aşkı “hafif bir meltem” olarak değil, “bağırsakları söken bir hastalık”, bir tutku, bir saplantı ve bir ölüm-kalım meselesi olarak algılar. Florentino Ariza’nın 51 yıl, 9 ay ve 4 gün boyunca Fermina Daza’yı beklemesi, tam da bu Plütonik saplantının edebi tezahürüdür. Marquez için aşk, huzur değil; tutkuyla yapılan bir intihardır.
Macondo’nun Sonu: Hafızanın Silinişi
Kaderin en büyük ironisi, Marquez’in son yıllarında gizlidir. Haritasında 8. Evdeki (Ölüm/Dönüşüm) Satürn ve güçlü Neptün (Unutuş/Bilinçaltı) vurgusu, onun sonunu önceden fısıldamıştır. “Yüzyıllık Yalnızlık”ta Macondo halkına musallat olan “Uykusuzluk ve Unutkanlık Hastalığı”nı (eşyaların üzerine isimlerini yazmak zorunda kaldıkları o bölümü hatırlayın) yazan adam, hayatının son yıllarında Demans (Bunama) hastalığına yakalandı. “İnsanın yaşadığı değildir hayat, aslolan hatırladığı ve anlatmak için nasıl hatırladığıdır” diyen o büyük hafıza ustası, kendi yarattığı karakterleri, hatta en sevdiği kitaplarını bile hatırlayamaz hale geldi. Neptün, ona verdiği o muazzam hayal gücünü, giderken geri almıştı.
Gabo, Güneş ve Jüpiter’in 11. evdeki (Kolektif/Umutlar) o muhteşem kavuşumuyla, sadece bir yazar değil, Güney Amerika’nın ruhani babasıydı. O, acıyı bal eyleyen, yalnızlığı kalabalıklaştıran ve ölümü yaşamın en canlı parçası yapan bir simyacıydı. Duvarımıza astığımız o “Bütün masallar gerçektir” notu, onun bize bıraktığı en büyük mirastır. Yağmur dindiğinde, geriye sadece o sarı çiçeklerin kokusu ve Macondo’nun hiç bitmeyen yalnızlığı kaldı.
Adios, Gabito…
Benzer Yazılar
